Buhar Makinesinin İlk Mucitleri Karikatürlerle İTÜ’de Sergileniyor

İstanbul Teknik Üniversitesi Bilim Toplum Uygulama ve Araştırma Merkezi öncülüğünde düzenlenen “Buhar Makinesinin İlk Mucitleri” karikatür sergisi, İTÜ Prof. Dr. Necmettin Erbakan Gümüşsuyu Yerleşkesi’nde ziyaretçileriyle buluşuyor. Sergi, 23 Temmuz–13 Ağustos 2026 tarihleri arasında ziyarete açık olacak.

“Buhar Makinesinin İlk Mucitleri” karikatür sergisinde, Texas A&M University’de Görsel Hesaplama ve Hesaplamalı Medya alanında profesör, Bilgisayar Bilimi ve Mühendisliği Bölümünde ise ortak profesör olarak görev yapan Prof. Dr. Ergun Akleman’ın hazırladığı karikatürler yer alıyor. Bilgisayar bilimi, görsel hesaplama, hesaplamalı medya ve sanat arasında disiplinler arası çalışmalar yürüten Akleman, bilimsel ve teknolojik gelişmeleri mizahi bir görsel anlatımla geniş kitlelere aktarıyor.

Toplam 21 karikatürden oluşan seri; buhar gücüyle çalışan ilk araçlardan yüksek basınçlı motorlara, otomatik değirmenlerden ilk lokomotif denemelerine uzanan teknolojik gelişmeleri tarihsel bir kurgu içinde ele alıyor. Ferdinand Verbiest, Nicolas-Joseph Cugnot, James Watt, William Murdoch, Richard Trevithick ve Oliver Evans gibi mucitlerin çalışmalarına odaklanan karikatürler, buhar makinesinin bir eğlence ve deney aracından sanayi, üretim ve ulaşım sistemlerini dönüştüren temel bir teknolojiye evrilmesini anlatıyor.

Serinin temel düşünsel eksenini, paradigma değişimlerinin gerçekleşmesi sırasında karşılaşılan güçlükler oluşturuyor. Karikatürler, teknolojik dönüşümlerin yalnızca toplumsal ve ekonomik koşullarla değil; dönemin malzeme olanakları, motorların ağırlığı, düşük performans, basınç güvenliği, kontrol sorunları, elverişsiz yollar ve yetersiz demiryolu altyapısı gibi teknik sınırlılıklarla da biçimlendiğini ortaya koyuyor. Başarısız denemeler ise teknolojik ilerlemenin karşıtı olarak değil, yeni buluşların ve daha gelişmiş sistemlerin önünü açan öğrenme süreçleri olarak değerlendiriliyor.

Bilim tarihi ile karikatür sanatını buluşturan sergi, teknolojik yeniliklerin doğrusal ve sorunsuz bir süreç sonucunda ortaya çıkmadığını; deneme, yanılma, direnç ve yeniden düşünme aşamalarıyla geliştiğini görünür kılıyor. Çalışmalar, geçmişte başarısız ya da zamansız bulunan fikirlerin, uygun bilimsel ve teknolojik koşullar oluştuğunda geleceği dönüştürebileceğini vurguluyor.

Karikatürlerin sahne ve kompozisyonları Prof. Dr. Ergun Akleman’ın yönlendirmeleri doğrultusunda üretken yapay zekâ desteğiyle oluşturuldu. Ardından karakterler, yüz ifadeleri, duruşlar ve el hareketleri sanatçı tarafından yeniden düzenlenerek serinin kendine özgü görsel anlatım dili geliştirildi.