Öğretim Üyemizin Yürütücülüğündeki Projeye TÜBİTAK KUTUP-1001 Desteği

İTÜ İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Serdar Erol’un yürütücülüğünü üstlendiği proje, TÜBİTAK KUTUP-1001 Destek Programı kapsamında desteğe değer görüldü.

Prof. Dr. Serdar Erol yürütücülüğünde, Prof. Dr. Reha Metin Alkan, Doç. Dr. Mahmut Oğuz Selbesoğlu, Prof. Dr. Sadullah Levent Kuzu, Prof. Dr. Bihter Erol, Dr. Adil Enis Arslan, Arş. Gör. Bilal Mutlu’dan oluşan araştırmacı bir akademik ekip tarafından hazırlanan “Jeodezik Sensörlerin Kullanımı ile Kutup Bölgelerinde Derin Öğrenme Tabanlı Bütünleşik Atmosfer ve Kriyosfer Modelleme” projesi TÜBİTAK-MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü tarafından, Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB) “KUTUP-1001” 2026 yılı çağrıları kapsamında desteklenmeye hak kazandı. Projede, 1 lisansüstü bursiyer de çalışacak.

Bu projenin temel amacı, kutup bölgelerinde atmosferik su buharı dinamiklerini ve buna bağlı kar-buz kütle değişimlerini, yersel ve uydu tabanlı jeodezik veriler ile bütüncül bir şekilde analiz ederek, derin öğrenme tabanlı bütünleşik bir model üretmektir. Bu proje, hem çoklu jeodezik sensör verilerinin birlikte değerlendirilmesi, hem de derin öğrenme ile fiziksel süreçlerin modellenmesi açısından, kutup bölgelerinin iklimsel değişimlerinin izlenmesine yönelik yenilikçi bir çerçeve sunmaktadır.

Bu proje, küresel ısınma ve iklim değişikliğinin kriyosfer ve atmosfer üzerindeki etkilerini hem Arktik hem de Antarktika bölgelerinde atmosferik su buharı içeriği, kar/buz kütle değişimleri ve yüzey yüksekliği gibi kritik parametrelerin izlenmesi yoluyla ortaya koymayı hedeflemektedir. Atmosfer-kriyosfer etkileşimleri; GNSS, GNSS-R, uydu altimetre ve gravite misyonlarından elde edilen çoklu jeodezik sensör verilerinin, derin öğrenme tabanlı modeller ile bütünleşik şekilde analizi sayesinde yüksek doğrulukla değerlendirilecektir. GRACE gravite uydu misyonundan elde edilen kütle değişimi verileri, buzulların erimesi veya kütle kazanımı sonucu yerçekimi alanında meydana gelen değişimleri doğrudan nicel olarak ortaya koyarak, geniş alanlarda buz kütlesi dengesi değişimlerinin belirlenmesinde kritik rol oynayacaktır. Böylece, her iki kutup bölgesindeki uzun dönemli eğilimler, mevsimsel düzensizlikler ve iklim değişikliğine bağlı buz kütlesi kayıpları ayrıntılı şekilde ortaya koyulacak, küresel iklim sisteminin etkileri bilimsel olarak ortaya çıkarılacaktır.

Proje, TÜBİTAK tarafından yayımlanan Ulusal Kutup Bilim Stratejisi (2023-2035) belgesinde belirtilen stratejik hedeflerle yüksek düzeyde uyum göstermektedir. Stratejik amaçlar doğrultusunda; bu proje ile, çok disiplinli ve yenilikçi araştırma faaliyetlerinin artırılması, ulusal ve uluslararası veri paylaşımının geliştirilmesi, uzun dönemli veri setlerinin oluşturulması ve yüksek çözünürlüklü izleme teknolojilerinin kutup koşullarına uyarlanması hedefleri doğrudan karşılanmaktadır. Proje kapsamında geliştirilecek açık kaynak kodlu yazılım altyapısı, ulusal araştırma kapasitesinin ve teknoloji geliştirme yetkinliğinin artırılmasına hizmet ederken, elde edilecek bulguların bilimsel yayınlar, eğitim faaliyetleri ve uluslararası iş birlikleriyle paylaşılması hem bilim camiasında hem de kamuoyunda farkındalığın artmasına katkı sağlayacaktır. Ayrıca, projenin amacı, konusu ve hedefleri, 12’nci Kalkınma Planı’nda yer alan Bilim, Teknoloji ve Yenilik, Sürdürülebilir Çevre, İklim Değişikliği ile Mücadele ve Afetlere Dirençli Yaşam Alanları hedefleriyle doğrudan örtüşmektedir. Proje, SKA 13 – İklim Eylemi’ne de katkı sunmaktadır.