Öğretim Üyemiz Yürütücülüğündeki Projeye TÜBİTAK KUTUP-1001 Desteği

İTÜ İnşaat Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Dr. Mustafa Fahri Karabulut’un yürütücülüğünü üstlendiği proje, TÜBİTAK KUTUP-1001 Destek Programı kapsamında desteğe değer görüldü.

Dr. Öğr. Üyesi Mustafa Fahri Karabulut yürütücülüğünde, Doç. Dr. Mahmut Oğuz Selbesoğlu, Doç. Dr. Tolga Bakırman, Dr. Öğr. Üyesi Tülay Kaya Eken ve Öğr. Gör. Dr. Mehmet İşiler’den oluşan araştırmacı bir akademik ekip tarafından hazırlanan “Antarktika’da Çok Kaynaklı Uydu ve İHA Verilerinin Entegrasyonu ile Buzul Davranışlarının İzlenmesi: Derin Öğrenme Tabanlı Bir Yaklaşım” projesi TÜBİTAK-MAM Kutup Araştırmaları Enstitüsü tarafından, Araştırma Destek Programları Başkanlığı (ARDEB) “KUTUP-1001” 2026 yılı çağrıları kapsamında desteklenmeye hak kazandı. Projede 3 doktora ve 1 lisans bursiyeri de görev alacak.

Antarktika buzulları, Dünya’nın tatlı su rezervlerinin yaklaşık %70’ini barındırmakta ve küresel iklim sistemi üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu nedenle buzulların kütle dengesi ve dinamik değişimlerinin güvenilir biçimde izlenmesi kritik öneme sahiptir. Optik uydu verileri bulutluluk ve karanlık dönemler nedeniyle sınırlı kalırken, SAR sistemleri kesintisiz veri üretebilmektedir. Fakat yorumlanabilirlik açısından optik görüntüye oranla dezavantaja sahiptir.

Projede, SAR ve optik verileri çok görevli derin öğrenme mimarisiyle entegre ederek renklendirilmiş ve çözünürlüğü artırılmış SAR görüntülerin elde edilmesi, ayrıca İHA fotogrametrisi ve yüksek çözünürlüklü SAR verileriyle modelin iyileştirilmesi hedeflenmektedir. Bu ürünler InSAR analizleriyle bütünleştirilerek buzul hızları ve kütle dengesi daha yüksek doğrulukla belirlenebilecektir. Geliştirilecek bütünleşik yaklaşım ile Ulusal Kutup Bilim Stratejisi (2023–2035), küresel iklim değişikliği kapsamında tanımlanan; buz tabakalarının alansal dağılımı ve hacminin uzun zaman ölçeklerinde değişimini araştırmak, devam eden değişiklikleri izlemek, bölgesel ve küresel deniz seviyesine etkisini tespit etmek ve geleceğe dönük projeksiyonlar çizmek, buz örtülerinin şeklini ve akışını kontrol eden süreçleri anlamak, kutuplardaki iklim sisteminin öngörülebilirliğini artıracak çalışmalarda mekânsal ve zamansal ölçeklerde iyileştirmeler yapmak hedeflerine doğrudan katkı sağlayacaktır.

Proje çalışma sonucunda elde edilen sonuçlar ile; IPCC gibi politika yapıcılara bilimsel temelli tavsiyeler veren raporların ihtiyaç duyduğu kaliteli, zamansal ve mekânsal çözünürlüğü yüksek veriler üretileceği, 5’inci Uluslararası Kutup Yılı kapsamında yapılacak olan kriyosferin izlenmesi çalışmalarına destek olunacağı, Ülkemizin 12’nci kalkınma planında hedeflenen “kutup araştırmaları özelinde insan kaynağını artırma, ve kurumsal altyapı geliştirilerek ülkemizin her iki kutup bölgesinde de uluslararası konumunun güçlenmesine” yönelik önemli çıktılar elde edilecek olup Ulusal Kutup Bilim Stratejisi’nde (2023-2035), küresel iklim değişikliği kapsamında belirtilen “buzul değişimlerinin takibi ile küresel deniz seviyesinin değişimi, buzul dinamiklerini anlamak ve mekânsal-zamansal çözünürlüğün iyileştirmesi” konularına katkı sağlanacağı düşünülmektedir.

BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları doğrultusunda proje, 13’üncü Amaç (İklim Eylemi), 14’üncü Amaç (Sudaki Yaşam) ve 15’inci Amaca (Karasal Yaşam) katkı sunmaktadır.