Karadeniz’in Afet Direncini Artırmak İçin Başlatılan NAT-RES Projesinden İlk Toplantı

NAT-RES Projesi, Karadeniz Havzası’nda doğal afet kaynaklı endüstriyel risklere karşı bölgesel bir kalkan oluşturmayı hedefliyor. İTÜ koordinasyonunda, Türkiye, Yunanistan ve Ukrayna’dan paydaş kurumların iş birliğiyle hayata geçirilen projenin ilk toplantısı 2-4 Şubat 2026 tarihlerinde Ayazağa Yerleşkemizde yapıldı.

İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü öğretim üyesi Doç. Dr. Hüseyin Özdemir’in koordinatörü olduğu “Karadeniz Bölgesinde Natech Dayanıklılık Girişimi - NAT-RES” Projesinin ortakları İTÜ’de bir araya geldi. Projenin tanıtılmasından uygulanmasında atılacak ilk adımlara, finansal ve yönetsel açıdan fikir alışverişlerinden yönlendirme komitesinin seçimine birçok başlık üç gün boyunca ayrıntılarıyla ele alındı. Toplantının son gününde bir konferansla basın mensuplarına proje hakkında bilgi paylaşımı yapıldı. Ayrıca İstanbul İl AFAD Merkezi’ne bir inceleme ziyareti düzenlendi.

Proje kapsamında Türkiye’de İstanbul pilot alan olarak seçildi. NAT-RES Projesiyle İstanbul'daki sanayi bölgeleri mercek altına alınacak, hazırlanacak simülasyonlarla geliştirilecek tedbir stratejileri kamuoyuyla paylaşılacak. Afetlerle ilişkili teknolojik kazalar için tehlike haritaları oluşturulacak, sınır ötesi tatbikatlar yapılacak. Bu tatbikatlarla simülasyonlar fiziksel olarak deneyimlenecek. Hayata geçirilen çalışmaların sonuçları çeşitli eğitim seminerleriyle hem Türkiye'deki hem de Ukrayna ve Yunanistan'daki afet uzmanlarıyla paylaşılacak ve bu ülkelerdeki afet kaynaklı zararların azaltılmasında kapasitenin artırılması sağlanacak.

Proje koordinatörü Doç. Dr. Hüseyin Özdemir, 14 Kasım 2025’te resmen başlayan NAT-RES’in ilk partner etkinliği niteliğindeki toplantıya İTÜ olarak ev sahipliği yapmaktan duydukları heyecan ve memnuniyeti dile getirdi. Ülkemiz ve çevre coğrafyasında geçen 50 yılda orman yangınları, sel ve taşkın olaylarının sıklığının her yıl daha da arttığına, iklim değişikliğinin etkilerinin ve yol açtığı doğal afetlerin daha fazla hissedildiğine dikkat çeken Doç. Dr. Özdemir, Türkiye’nin deprem bakımından da Avrupa'nın en riskli bölgesi içerisinde kabul edildiğini hatırlattı.

Proje partnerlerinden Yunanistan’ın ve Türkiye ile doğal afetler noktasında benzer karakteristiklere sahip olduğunun altını çizen Doç. Dr. Özdemir, bir diğer partner ülke olan Ukrayna'da hem doğal afetler hem savaş sonucu oluşabilecek problemleri proje kapsamında irdeleyeceklerini kaydetti.

NAT-RES ile doğal afetlerin tetiklediği ikincil afetlere karşı en riskli alanlarda erken uyarı sistemleri ve diğer tedbirlerin hayata geçirileceğini ifade eden Doç. Dr. Özdemir, teknolojik kazaların önüne geçilmesi için AFAD-EKA yazılımının daha da geliştirileceğini ve simülasyonlar yapılacağını açıkladı.

Ukrayna Ticaret Destek Merkezleri Birliği (UABS) Başkanlığı görevine 25 yıldır devam eden Artem Vashchylenko, misafirperverliği için İTÜ’ye ve katılımcılara teşekkür ederek başladığı konuşmasında NAT-RES Projesinin kendileri için uluslararası iş birliği, Avrupa Birliği ile entegrasyon, Türkiye gibi deneyimli bir partnerin bilgi ve deneyiminden yararlanma gibi pek çok yönden taşıdığı değere dikkat çekti.

Vashchylenko, projenin sadece kâğıt üstünde kalmayacağını, teknik çalışmalarla partnerlere büyük faydalar getireceğini söyledi. İki kıtayı birleştiren bir köprü konumuyla İstanbul’daki proje çalışmalarının partnerler arasındaki ilişkileri güçlendirecek bir rol üstlendiğine inandığını belirtti. Vashchylenko, İTÜ’nün yüksek seviyedeki bilimsel ve teknik uzmanlığı ile AFAD’ın tecrübe ve teknolojisinin proje çerçevesinde kendileriyle paylaşılmasının taşıdığı önemin altını çizdi.

Karadeniz Bölgesinde afetlerle ilgili azaltım stratejilerinin uluslararası iş birliğinin önemini hatırlatan, Vashchylenko, Ukrayna’nın savaş boyunca talihsiz biçimde elde ettiği zararların uygulama yönünden afet tecrübelerinin yanında projeye katkı sunacağını söyledi. Seçkin proje partnerleriyle birlikte çalışmak noktasında uzmanlık enerji ve motivasyonlarıyla ellerinden geleni yapacaklarını ifade ederek sözlerini noktaladı.

Etkinlik, partner temsilcilerinin İstanbul İl AFAD Merkezi’ne düzenlediği ziyaretle devam etti. İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürü Prof. Dr. Haluk Özener, temsilcilerle bir araya gelerek proje hakkında görüş alışverişinde bulundu.

NAT-RES Projesi ve paydaşları hakkında

Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığının Ulusal Otoritesi olduğu Interreg NEXT Karadeniz Havzası’nda Sınır Ötesi İşbirliği Programı kapsamında, “Karadeniz Bölgesinde Natech Dayanıklılık Girişimi - (NATech Resilience Initiative in the Black Sea Region)” projesi hayata geçirildi.

Karadeniz Havzası’nın karşı karşıya olduğu en kritik güvenlik sorunlarından biri olan “Natech” (doğal afetlerin tetiklediği teknolojik kazalar) risklerinin yönetimi için uluslararası bir iş birliği ağı kuruldu.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Afet Yönetimi Enstitüsü liderliğinde yürütülen proje; İstanbul İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü (AFAD İstanbul), Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi (Yunanistan) ve Ukrayna Ticaret Destek Merkezleri Birliği (Ukrayna) ortaklığında oluşturulan Konsorsiyum tarafından uygulanıyor. Projenin toplam bütçesi 1.636.586,40 avro olarak belirlendi ve 24 ay sürecek. Proje için Avrupa Birliği’nden 1.472.927,76 avro hibe desteği sağlandı.

Afetlerin tetiklediği teknolojik kazalara (Natech) karşı ileri teknolojiden yararlanan NAT-RES Projesi, deprem, sel ve çatışma gibi doğal veya insan kaynaklı felaketlerin sanayi tesislerinde tetikleyebileceği yangın, patlama ve kimyasal sızıntı gibi ikincil felaketleri (Natech olaylarını) önlemeyi hedefliyor.

Proje ile Karadeniz Bölgesi'nde gelişmiş teknolojik çözümler, kapsamlı tehlike haritaları ve sağlam risk değerlendirme metodolojileri entegre edilerek bölgenin dayanıklılığının artırılması amaçlanıyor.

AFAD-EKA yazılımı bölgesel çapta yaygınlaştırılacak

Projenin en önemli çıktılarından biri, AFAD tarafından geliştirilen AFAD-EKA (Endüstriyel Kazalar Etki Alanı Modelleme) yazılımının kapasitesinin artırılması ve ortak ülkeler için simülasyonların yapılmasıdır. Yazılım, su kaynaklarını etkileyen tehlikeli koşulların simülasyonunu da içerecek şekilde geliştirilecek; İstanbul (Türkiye), Doğu Makedonya ve Trakya Bölgesi (Yunanistan) ve Mykolaiv (Ukrayna)'de pilot uygulamalarla hayata geçirilecektir. Bu sistem sayesinde endüstriyel tesisler için gerçek zamanlı izleme ve erken uyarı mekanizmaları oluşturulacaktır.

Sınır ötesi tatbikatlar ve uluslararası iş birliği

Projede öne çıkan faaliyetler arasında şunlar bulunmaktadır:

• Tehlike Haritalarının Oluşturulması: Deprem, sel ve bölgesel çatışmaların tetiklediği teknolojik riskleri gösteren kapsamlı haritaların hazırlanması.

• Sınır Ötesi Tatbikatlar: AFAD rehberliğinde ve ortakların ev sahipliğinde, acil durum ekipleri, tesis çalışanları ve yerel otoritelerden oluşan 300’den fazla katılımcı ile Natech risk tatbikatlarının düzenlenmesi.

• Uluslararası Konferans: Projenin sonunda İstanbul'da düzenlenecek uluslararası konferans ile bilgi ve deneyim paylaşımının sağlanması.

Proje Koordinatörü Doç. Dr. Hüseyin Özdemir: “Karadeniz'in direncini artırıyoruz”

Projenin koordinatörlüğünü üstlenen İstanbul Teknik Üniversitesinden, Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü’nde görev yapan Doç. Dr. Hüseyin Özdemir projenin vizyonunu şu sözlerle özetledi: “Karadeniz Havzası, sanayi tesislerinin yoğunluğu ve sismik aktiviteler ile sel risklerinin birleştiği hassas bir coğrafyadır. NAT-RES projesi ile amacımız, sadece doğal afetleri değil, bu afetlerin tetiklediği ve çevre ile insan sağlığını tehdit eden teknolojik kazaları da öngörüp yönetebilmektir. Geliştireceğimiz AFAD-EKA yazılımı ve oluşturacağımız sınır ötesi iş birliği ağı sayesinde, yerel yönetimlerin ve sanayi tesislerinin müdahale kapasitelerini artıracağız. Bu proje, bölgedeki toplulukların güvenliği ve ekosistemin korunması adına atılmış stratejik bir adımdır.”