Taze Meyvelerin Kalite ve Güvenliği İçin Yenilikçi Bir Yaklaşım Getiren Projeye TÜBİTAK-MHESI Özbekistan Desteği

İTÜ öğretim üyesi Prof. Dr. Gürbüz Güneş ve Taşkent Devlet Teknik Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Jasur Safarov yürütücülüğündeki proje, “2518 TÜBİTAK-MHESI Özbekistan Ortak Proje Çağrısı” kapsamında desteklenmeye hak kazandı.

İTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Gürbüz Güneş ve Taşkent Devlet Teknik Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Jasur Safarov tarafından yürütülen proje, “Ultraviyole Işık ve Havadan Ultrases Kullanarak Taze Meyvelerin Raf Ömrünü Uzatmaya Yönelik Bir Ekipmanın Geliştirilmesi ve Uygulanması” adını taşıyor.

Proje, TÜBİTAK ile Özbekistan Cumhuriyeti Yükseköğretim, Bilim ve Yenilikler Bakanlığı (MHESI Özbekistan) arasındaki iş birliği doğrultusunda, bilim insanları arasında gerçekleştirilecek ortak Ar-Ge projelerini desteklemeyi amaçlayan 2025 yılı “2518 TÜBİTAK-MHESI Özbekistan Ortak Proje Çağrısı” kapsamında kabul edildi.

Proje kapsamında taze meyvelerin muhafazasına yönelik ultraviyole ışık (UV-C) ve havadan ultrases (A-US) uygulaması içeren bir ekipman tasarlanması ve geliştirilmesi, bu ekipmanın seçilmiş taze meyvelere uygulanarak performansının değerlendirilmesi planlandı.

Geliştirilecek cihazın, kokteyl domates, çilek, elma ve kayısıda; kalite, raf ömrü ve biyoaktif bileşenler üzerine etkileri incelenecek

Projede taze meyvelerin muhafazasında UV-C ve A-US teknolojileri birlikte uygulanarak olası sinerjik etkileri mercek altına alınacak. Bu teknolojilerin taze meyvelerde potansiyel patojen ve bozulma etkeni mikroorganizmaları inaktive etmesi araştırılarak en uygun proses koşulları belirlenecek. Ayrıca bu tekniklerin birlikte kullanımının seçilmiş meyvelerin kalitesi, raf ömrü ve besinsel özelliklerine (biyoaktif bileşenler) etkileri araştırılacak.

Proje, Özbekistan'da Taşkent Devlet Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Fakültesindeki bir ekip ile İTÜ araştırmacıları tarafından ortak olarak yürütülecek. Çalışma, UV-C ve A-US uygulamasının taze meyvelere birlikte yapılabileceği bir ekipman tasarımı ve kurulumuyla başlayacak. Geliştirilen bu ekipmanda kokteyl domates ve çileklerin muhafazasına yönelik çalışmalar İTÜ bünyesinde, elma ve kayısının muhafazasına yönelik çalışmalar ise Özbekistan Devlet Teknik Üniversitesi bünyesinde yürütülecek.

Proje çalışmaları sonucunda UV-C ve A-US teknolojilerinin taze meyve muhafazasında birlikte uygulanabileceği laboratuvar ölçekli bir prototip cihaz geliştirilmesi, ileride büyük ölçekli ekipman geliştirilmesinde kılavuz teşkil edecek. Ayrıca proje kapsamında seçilmiş olan taze meyvelerin kalite ve güvenliğinin sağlanmasında bu iki tekniğin birlikte kullanımının etkinliği ve en uygun uygulama koşullarının tespit edilmesi bekleniyor.

Proje Ekibi:

İTÜ (Gıda Mühendisliği):

Prof. Dr. Gürbüz Güneş (Yürütücü)

Prof. Dr. Esra Çapanoğlu Güven

Prof. Dr. Funda Karbancıoğlu Güler

Dr. Öğr. Üyesi Celale Kırkın Gözükırmızı

 

Taşkent Devlet Teknik Üniversitesi:

Prof. Dr. Jasur Safarov (Yürütücü)

Prof. Dr. Shakhnoza Sultanova

Dr. Doston Samandarov

Dr. Azamat Usenov