İTÜ’den Afrika’ya Sürdürülebilir Çözüm: SCORE Projesi LEAP-SE Desteği Aldı

Avrupa ve Afrika arasında sürdürülebilir enerji alanında araştırma ve inovasyon (Ar-Ge ve inovasyon) ortaklıklarını güçlendirmeyi hedefleyen LEAP-SE (Long-Term EU–Africa Partnership on Sustainable Energy) çağrısı kapsamında İstanbul Teknik Üniversitesi koordinatörlüğünde yürütülen SCORE Projesi, uluslararası değerlendirme sürecini başarıyla geçerek desteklenmeye hak kazandı.

Avrupa Birliği’nin Ufuk Avrupa (Horizon Europe) Programı tarafından eş fonlanan ve Türkiye’den TÜBİTAK’ın fonlayıcı kuruluşlar arasında yer aldığı prestijli LEAP-SE çağrısında İstanbul Teknik Üniversitesi araştırmacıları tarafından geliştirilen SCORE projesi; yenilikçi yaklaşımı, güçlü uluslararası iş birliği yapısı ve sahaya aktarılabilir çözümleriyle öne çıkarak destek almaya layık görüldü. Enerji, su ve tarımı aynı potada ele alan bu prestijli çağrının temel amacı; Avrupa’da geliştirilen yenilikçi teknolojilerin Afrika’nın gerçek ihtiyaçlarıyla buluşturulması, yerel kapasitenin güçlendirilmesi ve kalıcı, sürdürülebilir çözümlerin sahada uygulanması olarak öne çıkıyor.

Su stresinin giderek arttığı Akdeniz ve Afrika coğrafyasında, sürdürülebilir, düşük kimyasal girdili ve enerji verimliliği yüksek arıtma teknolojilerine duyulan ihtiyaç doğrultusunda şekillenen SCORE, güneş enerjisiyle çalışan entegre MBR–AOP (Membran Biyoreaktör – İleri Oksidasyon Prosesleri) sistemleriyle tarımsal üretime doğrudan katkı sunmayı hedeflemektedir. Türkiye, Cezayir, Tunus ve Romanya’dan oluşan konsorsiyum yapısı sayesinde proje; pilot ölçekli biyolojik arıtım, ileri oksidasyon prosesleri ve tarımsal uygulamaları bütünleşik biçimde ele almaktadır. Proje kapsamında kurulacak solar-entegrasyonlu MBR pilotları, solar Photo-Fenton, soğuk atmosferik plazma (CAP) ve nZVI@biochar destekli hibrit ozonasyon prosesleri ile birleştirilerek kalıcı organik kirleticilerin, ağır metallerin ve patojenlerin yüksek verimle giderilmesi amaçlanmaktadır.

Projede koordinatör olarak yer alan İstanbul Teknik Üniversitesi, güneş enerjisiyle çalışan ileri arıtma teknolojilerini Akdeniz ve Afrika coğrafyasına taşıyarak hem bilimsel hem de stratejik bir rol üstlenmektedir. SCORE Projesi ile geliştirilecek sistemler sayesinde, atıksular WHO sulama standartlarına uygun hale getirilirken, çevreye ve insan sağlığına zarar veren kalıcı kirleticilerin tarımsal üretim ve gıda zincirine geçişi sınırlandırılacaktır. Aynı zamanda MBR çamurları, ısıl şartlandırma ve zeolit destekli stabilizasyon ile güvenli bir toprak düzenleyicisine dönüştürülecek; böylece döngüsel ekonomi yaklaşımı desteklenecektir. Elde edilen arıtılmış suyun tarımsal etkileri domates fideleri ve tarla denemeleri ile test edilerek, su kıtlığının tarımsal üretimi tehdit ettiği bölgelerde yerel çiftçilerin kullanabileceği güvenli sulama suyu üretimi sağlanacaktır.

LEAP-SE çağrısı, yalnızca teknoloji geliştirmeyi değil; Avrupa’dan Afrika’ya bilgi, deneyim ve mühendislik kapasitesinin aktarılmasını, sahada pilot uygulamaların kurulmasını ve bu teknolojilerin yerel koşullara uyarlanmasını hedefliyor. SCORE Projesi de bu vizyon doğrultusunda, Türkiye, Cezayir, Tunus ve Romanya’dan araştırmacıları bir araya getirerek Afrika’ya somut, uygulanabilir ve ölçeklenebilir çözümler sunmayı amaçlamaktadır. Geliştirilecek güneş enerjili sistemler; düşük enerji ve kimyasal tüketimiyle dışa bağımlılığı azaltan çevreci çözümler sunarken, elde edilen çıktılar doğrudan halkın kullanımına uygun şekilde sahada doğrulanacaktır.

İTÜ Membran Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (MEMTEK) koordinatörlüğünde, Prof. Dr. İsmail Koyuncu yürütücülüğündeki SCORE Projesinde, Doç. Dr. Kübra Altuntaş, Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Emin Paşaoğlu, Prof. Dr. S. Levent Kuzu, Prof. Dr. Vahid Vatanpour, Prof. Dr. M. Evren Erşahin, Prof. Dr. Hale Özgün, Doç. Dr. Börte Köse Mutlu, Dr. Öğr. Üyesi Recep Kaya ve Dr. Öğr. Üyesi Türker Türken’in dâhil olduğu bir ekip, MBR süreçleri, ileri oksidasyon proseslerinden soğuk atmosferik plazma sistemi çalışmaları, çamur yönetimi ve SCADA tabanlı proses izleme faaliyetlerini gerçekleştirilecektir.

Projenin tarımsal kalite, ürün güvenliği ve agronomik analizleri ise İTÜ Gıda Mühendisliği Bölümü’nden Prof. Dr. Esra Çapanoğlu Güven, Doç. Dr. Gülay Özkan ve Doç. Dr. Aslı Can Karaca tarafından yürütülecek; arıtılmış suyun ürün verimi, kalite parametreleri ve gıda güvenliği üzerindeki etkileri değerlendirilecektir.