Türkiye’nin Kuzey Kutbu Odaklı Stratejik Projesinde İTÜ Akademisyenlerine Önemli Görev

İTÜ öğretim üyeleri Prof. Dr. Matthias Finger ve Prof. Dr. Orhan İnce, TENMAK’ın “Arktik’teki Enerji Potansiyelinin Ortaya Konulması” stratejik araştırma projesinde akademik koordinasyon ve bilimsel danışmanlık görevlerine atandı.

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) öğretim üyelerinden Prof. Dr. Matthias Finger ve Prof. Dr. Orhan İnce, T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK) tarafından başlatılan “Arktik’teki Enerji Potansiyelinin Ortaya Konulması” başlıklı stratejik araştırma projesinde sırasıyla proje koordinatörü ve bilimsel danışman olarak görevlendirildi.

Arktik bölgesinde giderek belirginleşen jeopolitik, çevresel, ekonomik ve sosyo-teknik dönüşümleri çok boyutlu bir yaklaşımla analiz etmeyi amaçlayan ve 42 ay sürecek olan bu çok disiplinli proje 2025 yılının Temmuz ayında başlatıldı. Proje, Türkiye’nin bu bölgedeki potansiyel rolünü ve stratejik çıkarlarını bilimsel temelde değerlendirmeye yönelik özgün çıktılar üretmeyi hedefliyor. Proje kapsamında ayrıca, Türkiye’nin Arktik bağlamındaki enerji politikalarına dair uygulanabilir yol haritalarının ve politika önerilerinin geliştirilmesi öngörülüyor.

Projenin koordinatörlüğünü yürütecek olan Prof. Dr. Matthias Finger, genel bilimsel bütünlüğü ve stratejik yönelimi sağlamakla birlikte, proje çıktılarının akademik kalitesini, kuramsal tutarlılığını ve politika ile olan bağlarını gözeterek üst düzey bir bilimsel denetim sağlayacak. Bu görev, kendisinin 2014 yılından bu yana liderliğini sürdürdüğü GlobalArctic Projesi kapsamında geliştirdiği entelektüel birikim ve uluslararası deneyim üzerine temellendirilmiştir.

Projenin bilimsel danışmanlığını üstlenen Prof. Dr. Orhan İnce ise, Rusya Federasyonu Bilim ve Yükseköğretim Bakanlığı tarafından desteklenen ve bilimsel direktörlüğünü yürüttüğü TerrArctic Mega Grant Projesi kapsamında Arktik bölgesinde gerçekleştirdiği saha temelli çalışmalar ve disiplinler arası araştırmaları bu projeye entegre edecek. Prof. Dr. İnce, özellikle küresel ısınma ve iklim değişikliğinin Arktik bölgesi üzerindeki etkilerine; enerji güvenliği, tatlı su kaynakları ve tarımsal alanların sürdürülebilir yönetimi, orman yangınları ve ekosistem rehabilitasyonu, sağlıklı gıdaya erişim, çevresel göç ve sosyoekonomik kırılganlık gibi tematik başlıklarda bilimsel danışmanlık sağlayacak.

Bununla birlikte, permafrost tabakasındaki çözülmeler sonucu atmosfere salınan metan ve karbondioksit gazlarındaki artışın küresel iklim sistemi üzerindeki etkileri, ağır metaller ile toksik kimyasal bileşiklerin toprak, su ve atmosfer ortamlarına taşınımı ve bunların çevresel sağlık riskleri, ayrıca bağışıklık sistemi tarafından tanınmayan yeni patojenlerin ortaya çıkma olasılığına ilişkin ileri düzey öngörü analizleri de Prof. Dr. İnce’nin katkı sağlayacağı başlıca araştırma alanları arasında yer alıyor.

Prof. Dr. Matthias Finger ve Prof. Dr. Orhan İnce, ayrıca proje bünyesinde yer alacak 10 doktora öğrencisinden oluşacak yarı zamanlı araştırma ekibinin akademik yönlendirilmesini, araştırma planlarının oluşturulmasını, bilimsel çıktıların değerlendirilmesini ve proje kapsamında geliştirilecek eğitim programlarının tasarımını üstlenecek. Ayrıca, projenin ulusal ve uluslararası düzeyde akademik temsiliyetinin sağlanmasında da aktif rol oynayacaklar. 

İstanbul Teknik Üniversitesinin söz konusu projedeki aktif katılımı, üniversitemizin küresel ölçekteki bilimsel iş birliklerindeki etkinliğini ve stratejik araştırma alanlarında üstlendiği öncü rolü bir kez daha teyit ediyor.

 

Fotoğraf 1: Arktik Bölgesi’nde, Rusya Federasyonu’na bağlı Yamalo-Nenets Özerk Bölgesi içerisinde yer alan Tazovsky yerleşimi. Bu bölge, hem Arktik ekosisteminin korunması hem de yerli toplulukların kültürel mirasının sürdürülebilirliği açısından özel bir öneme sahiptir.